Ostatni kilometr w 2035: co naprawdę się zmieni, a co zostanie takie samo

W tym odcinku Rozmów Logistyków Piotr Skobało i Adam Sobolewski puszczają wodze wyobraźni i rozmawiają o tym, jak mogą wyglądać dostawy ostatniego kilometra za dekadę. Zastanawiają się, w którym kierunku będą rozwijać się formy i oczekiwania dotyczące dostaw do klienta.

CZTERY GENERACJE HANDLU, ALE CZAS NIE PŁYNIE TAK SAMO WSZĘDZIE

Pierwsza generacja to samoobsługa w wielkopowierzchniowych sklepach, druga to dostawa w 2-3 dni (bus, ciężarówka), trzecia to ekspresowe dostawy poniżej godziny dla wąskiej grupy produktów (quick commerce), czwarta — dopiero się kształtująca — to dostawy sterowane nie tylko szybkością, ale odpowiedzialnością środowiskową i społeczną. Kluczowe zastrzeżenie geograficzne: te generacje nie następują jednocześnie wszędzie — to, co Polska uznaje dziś za historię, na Węgrzech czy w Rumunii wciąż jest bieżącą rzeczywistością, a im dalej na wschód, tym bardziej cofamy się w czasie, aż w Azji zegarek nagle przeskakuje do przodu.

SZYBKOŚĆ DOSTAWY TO FUNKCJA ROZŁOŻENIA ZAPASU, NIE TRANSPORTU

Kluczowy, często niedoceniany fakt: technologia fizycznego dostarczenia paczki do klienta zmieniła się niewiele (busy, rowery dostawcze) — to, co realnie umożliwia dostawę w godzinę (quick commerce), to "inventory placement": rozłożenie zapasu blisko klienta w gęstej sieci małych hubów i sklepów, nie usprawnienie samego transportu. Model dostaw "z półki sklepowej do domu" (jak rozwijane przez Biedronkę z Glovo) rozwiązuje problem bliskości zapasu, ale komplikuje planowanie sprzedaży detalicznej — bo ten sam towar jest teraz konsumowany dwoma różnymi kanałami naraz.

DRONY: TECHNOLOGIA WYPRZEDZA PRAWO

Dostawy dronami rozwijają się technologicznie od dekady, ale w Europie hamuje je legislacja — w Stanach Zjednoczonych ruch dronów towarowych jest już dopuszczony (Amazon testował to w Wielkiej Brytanii przed brexitem), w Unii Europejskiej wciąż nie. Polskie testy już się odbyły: Decathlon testował przerzuty towaru dronami między sklepami w Lublinie w 2021-2022 (nie dostawy do klienta indywidualnego), a firmy farmaceutyczne testują dostawy do aptek — bo małe, wartościowe przesyłki to naturalny pierwszy przypadek użycia.

ZAUFANIE SPOŁECZNE JAKO CZYNNIK OGRANICZAJĄCY, NIE TECHNOLOGIA

Amazon Lock w niektórych regionach USA pozwala kurierowi otworzyć zamek w drzwiach domu skonfigurowany z aplikacją, wejść, zostawić paczkę i zamknąć drzwi za sobą — poziom zaufania, który w polskiej kulturze konsumenckiej wciąż wydaje się odległy, mimo że zostawianie paczek pod drzwiami bez nadzoru (bez tego kroku "wejścia do środka") jest już powszechnie akceptowane. Automaty paczkowe zdobyły w Polsce ogromną popularność właśnie jako kompromis: nie trzeba spotykać się z kurierem, ale też nie trzeba ufać mu aż tak bardzo.

DUBLOWANIE INFRASTRUKTURY: CZY PRZYSZŁOŚĆ TO WSPÓLNE AUTOMATY?

Zagęszczenie automatów paczkowych różnych operatorów obok siebie w tym samym miejscu rodzi pytanie o ekonomiczny sens dublowania infrastruktury. Hongkong już wprowadził legislację wymuszającą otwartą sieć automatów paczkowych — kilku operatorów musi dzielić się tą samą infrastrukturą zamiast budować równoległe sieci. Podobna presja może w przyszłości dotrzeć do Unii Europejskiej, prowadząc do sytuacji, w której InPost dostarcza do automatu DPD, a DPD do automatu InPostu, tam gdzie druga sieć nie ma własnego punktu.

KRÓTKO-, ŚREDNIO- I DŁUGOTERMINOWE TRENDY TRANSPORTU

Krótkoterminowo: pojazdy elektryczne i rowery dostawcze (skuteczne głównie w gęstej zabudowie miejskiej) — choć nie jest pewne, czy elektryczność wygra z wodorem w dłuższej perspektywie. Średnioterminowo: pojazdy półautonomiczne, szczególnie przy transporcie pełnopojazdowym na długich dystansach (Australia, USA), gdzie kierowca "podłącza się" do manewrowania tylko przy dojeździe do celu, podobnie jak pilot przejmujący stery samolotu z autopilota. Długoterminowo: w pełni autonomiczne dostawy, gdzie ludzka rola w procesie może ograniczyć się niemal do zera po obu stronach transakcji.