Wyzwania logistyczne 2024: brak ludzi, tania konkurencja i system kaucyjny

W tym świątecznym odcinku Rozmów Logistyków Piotr Skobało i Adam Sobolewski dzielą się czterema przemyśleniami o tym, co czeka logistykę w 2024 roku. Rozmawiają między innymi o rosnących kosztach pracy, braku pracowników i nadchodzącym systemie kaucyjnym.

BRAK LUDZI I ROSNĄCE KOSZTY PRACY JAKO SYGNAŁ DO AUTOMATYZACJI

Ponad 20% wzrostu płacy minimalnej w ciągu dwóch lat zbiegł się z historycznie niskim bezrobociem w regionie (Czechy 3,5%, Niemcy nieco ponad 5%) — po odjęciu "zdrowego" bezrobocia frykcyjnego (standardowo 3-5% w gospodarce) realnie brakuje rąk do pracy. To dobry moment, by odkurzyć zeszłoroczne biznes case'y automatyzacji i zaktualizować założenia — nie tylko o rosnące koszty pracy, ale też o rosnące ceny samego sprzętu automatyzacyjnego i czasy dostaw, które w szczycie pandemii sięgały 1,5 roku, a od tego czasu skróciły się do pół roku-roku dla mniejszych rozwiązań (duże inwestycje typu zaawansowane suwnice wciąż potrafią zająć dwa lata).

ELASTYCZNE FORMY ZATRUDNIENIA JAKO ODPOWIEDŹ

Praca na godziny ("uberyzacja" zatrudnienia magazynowego) i wewnętrzne marketplace'y pracy (jak platforma stworzona przez eobuwie) zyskują na popularności — podaż pracowników gotowych na kilka godzin tu i tam już istnieje, szczególnie wśród młodszego pokolenia. Ograniczenie: to rozwiązanie działa lepiej w dużych miastach niż w typowych lokalizacjach magazynowych poza aglomeracjami, gdzie pracowników wciąż trzeba dowozić busami — tam "logistyka życiowa" pracownika (dojazd) ogranicza opłacalność krótkich, elastycznych zmian.

AI JAKO NARZĘDZIE, NIE MAGIA — I PUŁAPKA MARKETINGOWEGO SZUMU

Umiejętność pracy z narzędziami AI staje się nową umiejętnością bazową, analogiczną do biegłości w Excelu (który od lat odsiewa kandydatów na rozmowach kwalifikacyjnych prostym testem tabeli przestawnej). Ostrzeżenie: firmy technologiczne same czasem zawyżają możliwości swoich produktów w materiałach marketingowych (przywołany przykład: demo Google pokazujące multimodalny model AI, które w rzeczywistości było montażem z osobnych promptów tekstowych i obrazowych, nie jednoczesną interpretacją). Obsługa klienta to obszar z realną, natychmiastową szansą — jeśli brakuje ludzi do drugiej linii call center, wdrożenie chatbota opartego o AI staje się praktyczną koniecznością, nie tylko modą.

TRANSPORT: PRESJA CENOWA I POKUSA KRÓTKOTERMINOWEJ OPTYMALIZACJI

Ukraińscy przewoźnicy stali się dla polskiego rynku transportowego tym, czym kiedyś polscy przewoźnicy byli dla niemieckich i francuskich — silną konkurencją cenową, napędzającą spadające stawki i napięcia graniczne (blokady na granicy polsko-ukraińskiej, dołączające Węgry). System zezwoleń transportowych z Ukrainą historycznie generował sezonowość: stabilny rynek w pierwszej połowie roku, podwojone lub potrojone stawki frachtu w drugiej, gdy trzeba było wybierać przewoźników z jeszcze ważnymi zezwoleniami. Kluczowa rekomendacja mimo krótkoterminowej pokusy: budować średnio- i długoterminowe partnerstwa z przewoźnikami teraz, w okresie presji cenowej — bo gdy gospodarka odbije, zabraknie floty transportowej, jeśli zbyt wielu przewoźników zbankrutuje w międzyczasie.

CROSS BORDER, OMS I FALA WYBORÓW TECHNOLOGICZNYCH

Poszukiwanie nowych rynków (cross border e-commerce, eksport) będzie rosło jako sposób na zbalansowanie słabszej dynamiki krajowej — co pociąga za sobą rosnącą potrzebę integracji z kolejnymi platformami sprzedażowymi i lokalnymi kurierami, a więc rosnącą rolę systemów OMS. Jednocześnie widać trend odwrotny: firmy sprzedające z jednego magazynu przez ograniczoną liczbę kanałów (np. tylko Allegro i własna strona) migrują od OMS-ów w stronę czystych WMS-ów, bo pełna funkcjonalność integracyjna po prostu nie jest im potrzebna — zmiana struktury cennika Baselinkera pod koniec 2023 roku przyspieszyła tę segmentację rynku. Ogólna rada: szukać rozwiązań low-code do automatyzacji prostych, ręcznych procesów (Excele, maile) nawet w dużych organizacjach z systemami klasy Enterprise — te "proste" luki w automatyzacji dają realną oszczędność czasu i poprawę jakości.

ESG PRZESTAJE BYĆ OGÓLNIKIEM

System kaucyjny w Polsce (obowiązujący od 1 stycznia 2025 roku) podnosi cel recyklingu opakowań z obecnych ok. 42% do 77% — niemal dwukrotny skok, wymuszający konkretne projekty operacyjne w firmach produkcyjnych i handlowych zajmujących się napojami. Raportowanie emisji Scope 1 (bezpośrednie, np. własna flota), Scope 2 (zakupiona energia) i Scope 3 (cały łańcuch dostaw, włącznie z emisjami dostawców) przestaje być tematem odległym — duże firmy już dziś muszą zbierać te dane, bo zachodnia legislacja wyprzedza krajową, ale kierunek jest nieunikniony dla wszystkich.