Słownik logistyka: co znaczą te wszystkie skróty i makaronizmy

W tym odcinku Rozmów Logistyków Piotr Skobało i Adam Sobolewski, odpowiadając na pytania słuchaczy, tłumaczą najważniejsze skróty i pojęcia branżowe używane w logistyce. Rozjaśniają żargon, który dla osób spoza branży bywa niezrozumiały.

JEDNOSTKI I PRZEPŁYWY TOWARU

SKU (Stock Keeping Unit) to najniższa jednostka, na której zatrzymuje się rozliczanie towaru — np. konkretna szminka w danym kolorze i gramaturze, nie cała linia produktowa. Lead time to czas tranzytu — ile czasu przesyłka (lub produkcja) potrzebuje z punktu A do B; w relacji z klientem częściej mówi się o delivery time. Just-in-time, termin wywodzący się z japońskiego przemysłu motoryzacyjnego, oznacza dostawę zgraną dokładnie z momentem zapotrzebowania — koncept mocno wystawiony na próbę przez zaburzenia łańcuchów dostaw ostatnich lat.

MODELE PRZEPŁYWU I REALIZACJI

Cross docking to "weszło-wyszło" — towar rozładowany z jednej ciężarówki trafia bezpośrednio na drugą, bez trafienia do składowania. Dropshipping pomija punkt pośredni całkowicie — wysyłka idzie prosto od producenta/dostawcy do klienta końcowego, z pominięciem własnego magazynu. Make to order (MTO) i build to order (BTO) oznaczają rozpoczęcie produkcji dopiero po złożeniu zamówienia (klasyczny przykład: konfiguracja samochodu w salonie) — optymalizuje to poziom zapasu, bo trzymamy go na poziomie komponentów (opisanych w BOM, Bill of Materials), nie gotowych produktów.

SYSTEMY I KOMUNIKACJA

TMS (Transport Management System) zarządza wyłącznie transportem, w odróżnieniu od WMS (magazyn) i szerszego ERP (Enterprise Resource Planning) — systemu nadrzędnego obejmującego finanse, fakturowanie i planowanie produkcji, w którym moduł magazynowy rzadko dorównuje wyspecjalizowanemu WMS-owi. EDI (Electronic Data Interchange) to standardy elektronicznej wymiany danych między systemami różnych firm w łańcuchu dostaw. RFID (Radio Frequency Identification) to odczyt etykiet falami radiowymi — technologia stojąca za bezobsługowymi kasami samoobsługowymi, coraz tańsza i coraz szerzej stosowana.

ROLA ZEWNĘTRZNYCH PARTNERÓW

3PL (Third Party Logistics) i 4PL (Fourth Party Logistics) opisują stopień zaangażowania zewnętrznej firmy w obsługę logistyki — od wykonawcy operacyjnego po partnera zarządzającego całą strategią. Reverse logistics (logistyka zwrotów) to przepływ w przeciwną stronę niż dystrybucja — często wymaga zupełnie osobnej, wyspecjalizowanej infrastruktury przy większej skali.

MIARY I PLANOWANIE

KPI (Key Performance Indicators) to wskaźniki, za które jesteśmy rozliczani — różnią się od metryk, które tylko śledzimy, by kontrolować, czy KPI zostaną osiągnięte (np. czas dostawy to KPI, a czas przygotowania paczki czy czas transportu do huba kurierskiego to metryki składające się na ten wynik). S&OP (Sales and Operations Planning) to zintegrowany proces łączący planowanie popytu, zaopatrzenia i dystrybucji z wynikiem finansowym — w skrócie: logistycy, handlowcy i marketing siadają razem i ustalają, co się będzie działo w kolejnych miesiącach.

INCOTERMS: KTO PŁACI I KIEDY

Incoterms definiują moment przekazania odpowiedzialności za towar między nadawcą a odbiorcą w handlu międzynarodowym — np. EXW (ex works) oznacza, że towar staje się nasz zaraz za drzwiami fabryki dostawcy, i to my organizujemy transport i ubezpieczenie od tego momentu. Rozróżnienie ma bezpośrednie przełożenie finansowe — niedopilnowanie właściwego Incotermu potrafi wygenerować nieoczekiwane koszty.

TRANSPORT I KANAŁY SPRZEDAŻY

LTL (Less Than Truckload) to dostawy niepełnosamochodowe, FTL (Full Truckload) to pełna ciężarówka dla jednego odbiorcy. D0, D+1, D+2 opisują horyzont realizacji zamówienia licząc od dnia złożenia (D0 to dostawa tego samego dnia, D+1 to next day). Omnichannel różni się od multichannel tym, że klient może zapoznać się z produktem w jednym kanale, zamówić w drugim i odebrać w trzecim — to spójne doświadczenie ponad kanałami, nie tylko ich równoległe istnienie obok siebie.